Kediler, her ne kadar temiz ve bakımlı canlılar olsa da çeşitli nedenlerden ötürü hayatlarının herhangi bir döneminde iç ya da dış parazitlerle karşılaşabilir.

Bağırsaklarda yaşayan solucanlardan tüylerin arasına yerleşen pirelere kadar uzanan bu canlılar, kimi zaman hafif bir kaşıntıyla, kimi zaman kilo kaybı, ishal ya da kansızlık gibi daha ciddi tablolarla kendini gösterir.

Parazitlerin bir kısmı uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiği ve bazı türler insanlara da bulaşabildiği dolayı konu yalnızca kedinizin değil, tüm ev halkının sağlığını yakından ilgilendirir.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Kedilerde parazit kontrolünde en sık karşılaşılan yanılgılardan biri, dışkıda kurt görülmedikçe kedinin parazitsiz olduğunu düşünmektir. Oysa parazitlerin önemli bir bölümü gözle görülemeyecek kadar küçüktür ve özellikle yetişkin kedilerde uzun süre hiçbir belirti vermeden taşınabilir. Bu nedenle parazit kontrolünü, bir sorun ortaya çıktığında başvurulan bir tedavi olarak değil, kedinin yaşına, yaşam tarzına ve beslenme şekline göre planlanan düzenli bir koruma programı olarak görmek gerekir.

Kübra Çakır

İç Hastalıkları (Dahiliye) Bilim Uzmanı Veteriner Hekimi (Başhekim)

Kedilerde Parazit Nedir? İç ve Dış Parazit Türleri

Yaşamını sürdürebilmek adına başka bir canlının üzerinde ya da içinde yaşayan ve besinini bu canlıda sağlayan organizmaları ifade eden parazitlerin barındığı canlıya konak denir ve bazı parazitler ise kediye ulaşmadan önce yaşam döngülerinin bir bölümünü pire ya da kemirgen gibi ara konaklarda geçirir. Kedilerde görülen parazitler, vücutta yerleştikleri bölgeye göre iç ve dış parazitler olmak üzere iki grupta incelenir.

İç parazitler çoğunlukla bağırsaklarda yaşar. Bu grupta halk arasında “kurt ya da “solucan” olarak bilinen yuvarlak solucanlar, kanla beslenen kancalı kurtlar ve tenya olarak da bilinen şeritler yer alır.

Kedilerde en sık görülen bağırsak paraziti olan yuvarlak solucanlar, anne sütü yoluyla yavrulara da geçebilir. Gözle görülemeyecek kadar küçük, tek hücreli protozoonlar ise iç parazitlerin ikinci grubunu oluşturur. Giardia ve koksidiya yavrularda ishale yol açarken, kedilerin kesin konağı olduğu Toxoplasma insan sağlığı açısından da önem taşır.

Dış parazitler ise kedinin derisinde, tüylerinin arasında ya da kulak kanalında yaşar. Bu grubun en yaygın üyesi pirelerdir. Bunları keneler, kulak uyuzu akarları ve deride kabuklanmaya yol açan diğer akarlar izler.

Dış parazitler kaşıntı ve deri sorunlarının yanı sıra başka parazitleri de taşıyabilir. Tüylerini yalayarak temizleyen bir kedinin şerit larvası taşıyan bir pireyi yutması, bir dış parazit sorununun kısa sürede iç parazit sorununa dönüşmesinin en bilinen örneğidir. Pek çok parazit uzun süre belirti vermeden taşınabildiği için görünürde sağlıklı bir kedi dahi risk altında olabilir.

Kedilerde İç Parazit Belirtileri

İç parazitler vücudun içinde yaşadıkları için çoğu zaman, özellikle yetişkin kedilerde uzun süre belirgin bir işaret vermediğinden dolayı gözden kaçar. Belirtiler ortaya çıktığında ise dostumuzun sağlık durumu parazitin türüne, kedinin vücudundaki parazit sayısına ve kedinin yaşına göre değişir.

Yavru kediler, bağışıklık sistemleri henüz gelişimini tamamlamadığı için bu belirtileri genellikle daha erken ve belirgin şekilde gösterir. Can dostlarımızda iç parazit varlığına işaret edebilecek başlıca belirtiler şöyledir:

• İshal, bağırsak parazitlerinin en sık yol açtığı sorundur. Dışkı yumuşak, sulu, mukuslu ya da kan izli olabilir ve ishal zaman zaman tekrarlayabilir.
• Kusma, parazitler mide ve bağırsakları tahriş ederek kusmaya neden olabilir. Yoğun yuvarlak solucan enfeksiyonlarında kusmukta parazit görülmesi de mümkündür.
• Parazitler kedinin besinlerinden faydalandığı için kedi normal ya da artmış iştahla beslenmesine rağmen kilo kaybedebilir. Yavrularda bu durum, yaşıtlarına göre geride kalan bir gelişim olarak kendini gösterebilir.
• Özellikle yuvarlak solucan taşıyan yavru kedilerde karın, vücudun geri kalanına göre orantısız biçimde şiş ve gergin görünebilir.
• Besin emiliminin bozulması tüy kalitesine de yansır. Tüyler parlaklığını yitirerek kuru, kabarık ve bakımsız bir görünüm kazanabilir.
• Şerit enfeksiyonlarında anüs çevresinde ya da dışkı üzerinde pirinç tanesine benzeyen beyaz segmentler fark edilebilir. Kedi bu bölgeyi sık sık yalayabilir.
• Kancalı kurt gibi kanla beslenen parazitler kansızlığa yol açabilir. Bu durumda kedide enerji kaybı ve diş etlerinde belirgin bir solukluk görülebilir.
• Akciğer kurtlarında ya da larvaları vücutta göç ederken akciğerlerden geçen bazı solucan türlerinde öksürük ve hızlı soluk alıp verme görülebilir.

Burada sıraladığımız belirtilerin hiçbiri tek başına iç parazit varlığını kesinleştirmez çünkü benzer bulgular farklı sindirim ve sistemik hastalıklarda da ortaya çıkabilir. Aynı şekilde dışkıda gözle parazit görülmemesi de kedinin parazitsiz olduğu anlamına gelmez.

İç parazitler sindirimden tüy sağlığına kadar geniş bir alanda iz bırakabilir fakat parazitlerin etkisi yalnızca vücudun iç kısmıyla sınırlı değildir ve deri ile tüylerde kendini gösteren dış parazit belirtileri de en az bunlar kadar dikkat gerektirir.

Kedilerde Dış Parazit Belirtileri

Dış parazitler kedinin derisinde, tüylerinin arasında ya da kulak kanalında yaşadığından ötürü iç parazitlere kıyasla daha kolay fark edilebilir. Yine de kediler gün boyu titizlikle tüy bakımı yaptıklarından pire gibi parazitler çoğu zaman yalanarak uzaklaştırılır ve parazitin kendisi değil, deride ve davranışlarda bıraktığı izler göze çarpar.

Aşağıda sıralanan belirtilerin şiddeti ise parazitin türüne, sayısına ve kedinin bu parazitlere karşı alerjik bir yatkınlığı olup olmamasına göre değişir. Dış parazit varlığına işaret edebilecek başlıca belirtiler şöyledir:

• Dış parazitlerin en yaygın belirtisi yoğun kaşıntı ve aşırı yalanmadır. Kedi belirli bölgeleri sürekli kaşıyabilir, ısırabilir ya da olağandan çok daha fazla yalanabilir.
• Sürekli kaşınma ve yalanma, özellikle sırt, kuyruk kökü ve karın bölgesinde tüylerin seyrelmesine ya da bölgesel tüysüz alanlar oluşmasına yol açar.
• Pire alerjisi olan kedilerde, sırt boyunca elle dokunulduğunda hissedilen küçük ve kabuklu kabarcıklar oluşabilir. Bu kedilerde birkaç pire ısırığı bile belirgin deri reaksiyonlarını tetiklemeye yetebilir.
• Tüylerin arasında görülen küçük, siyah ve kahverengi parçacıklar pire dışkısı olabilir. Bu parçacıklar nemli beyaz bir kağıt havluya alındığında kırmızımsı bir iz bırakıyorsa, bu durum sindirilmiş kandan kaynaklanır ve pire varlığına güçlü bir işarettir.
• Kulak uyuzu akarları, kulak kanalında kahve telvesini andıran koyu renkli bir kir birikimine neden olur. Kedi kulaklarını sık sık kaşıyabilir ve başını sallayabilir.
• Bazı akar türleri deride belirgin kepeklenmeye yol açarken, bazıları özellikle baş ve boyun bölgesinde kalınlaşmış, kabuklu deri lezyonları oluşturur.
• Dışarıya erişimi olan kedilerde keneler çoğunlukla baş, boyun, kulak çevresi ve parmak aralarında, deriye yapışık küçük bir kabarıklık şeklinde fark edilir.
• Yoğun pire istilası, özellikle küçük yavru kedilerde ciddi kan kaybına ve buna bağlı halsizliğe neden olabilir.

Bu belirtilerin bir kısmı alerjiler, mantar enfeksiyonları ya da farklı deri hastalıklarında da görülebildiğinden, kaşıntı veya tüy dökülmesinin nedenini kesin olarak belirlemek veteriner hekim muayenesini gerektirir.

Dış parazitler kendilerini çoğunlukla deri, tüy ve kulak sağlığındaki değişimlerle belli eder ve iç parazitlerde ise bu kadar görünür ipuçları her zaman bulunmadığından, kedi sahiplerinin en sık merak ettiği konulardan biri parazitlerin dışkıda ve kusmukta nasıl göründüğüdür.

Kedi Dışkısında ve Kusmuğunda Parazit Nasıl Görünür?

Kedilerde dışkıda ya da kusmukta gözle görülebilen parazitlerin başında yuvarlak solucanlar ve şeritler gelir. Yuvarlak solucanlar, krem ve beyaz renkte, birkaç santimetre uzunluğunda, ince spagettiye benzeyen ve çoğu zaman kıvrılmış halde görülen canlılardır. Bu parazitler dışkıyla atılabildiği gibi, yoğun enfeksiyonlarda kusmukla da çıkabilir.

Şeritler ise genellikle bütün olarak değil, pirinç tanesine benzeyen beyaz segmentler halinde fark edilir; taze segmentler hareket edebilirken, kuruduklarında susam tanesi görünümü alır ve anüs çevresindeki tüylerde ya da kedinin yattığı yerlerde de görülebilir.

Kancalı kurtlar ve Giardia gibi tek hücreli parazitler ise gözle görülemeyecek kadar küçüktür ve ancak dışkının mikroskop altında incelenmesiyle tespit edilebilir. Bu nedenle dışkıda ya da kusmukta parazit görülmemesi kedinin parazitsiz olduğu anlamına gelmez. Gözle görülen bir parazit ise tedavi gerektiren bir enfeksiyonun açık işaretidir ve veteriner hekim değerlendirmesi gerektirir.

Kedide Parazit Olduğu Nasıl Anlaşılır? Veteriner Hekim Teşhisi

Evde ortamında fark edilen kaşıntı, ishal ya da kilo kaybı gibi belirtiler parazit şüphesini güçlendirse de kesin teşhis, pek çok parazitin gözle görülemeyecek kadar küçük olması ve benzer belirtilerin farklı hastalıklarda da ortaya çıkabilmesi dolayısıyla veteriner hekim muayenesi ve klinik ortamda yapılan testlerle konur. Veteriner hekimin teşhis sürecinde başvurduğu başlıca adımlar şöyledir:

• Kedinin dışarı çıkıp çıkmadığı, nasıl beslendiği, evde başka hayvan bulunup bulunmadığı ve son parazit uygulamasının ne zaman yapıldığı gibi bilgiler, olası parazit türlerini daraltmada yol gösterir.
• Deri, tüy ve kulaklar incelenir. Diş etlerinin rengi, karın bölgesi ve vücut ağırlığı değerlendirilir. Diş etlerindeki solukluk kansızlığa, karındaki şişkinlik ise yoğun bir bağırsak paraziti enfeksiyonuna işaret edebilir.
• Sık dişli bir tarakla tüyler taranarak pire ya da pire dışkısı aranır. Taranan parçacıkların nemli bir kağıt üzerinde kırmızımsı iz bırakması, pire varlığını doğrular.
• Kulak salgısından ya da deriden alınan örnekler mikroskop altında incelenerek kulak uyuzu ve diğer akar türleri tespit edilir.
• Dışkı örneği özel bir solüsyonla karıştırılarak parazit yumurtalarının yüzeye çıkması sağlanır. Tıpkı tuzlu suda cisimlerin daha kolay yüzmesi gibi yumurtalar bu yoğun sıvının yüzeyinde toplanarak mikroskopla görülebilir duruma gelir. Bazı parazitler dışkıyla düzensiz aralıklarla atıldığından, farklı günlerde alınan birden fazla örneğin incelenmesi gerekebilir.
• Giardia gibi parazitlerin tespitinde antijen testlerinden yararlanılabilir. Kan testleri ise kansızlığın derecesini ortaya koymaya ve gerekli durumlarda kan yoluyla taşınan parazitleri araştırmaya yardımcı olur.
• Öksürük ve solunum güçlüğü gibi belirtilerle akciğer kurdu şüphesi bulunan kedilerde, akciğer röntgeni teşhis sürecine destek olabilir.

Günün sonunda kedide parazit varlığı, belirtilerin gözlemlenmesinden çok, muayene ve laboratuvar bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle netlik kazanır. Teşhis kadar önemli bir diğer konu ise parazitlerin kediye hangi yollarla ulaştığıdır çünkü; bulaşma yollarını bilmek, hem tedavinin başarısını korumanın hem de yeniden enfeksiyonu önlemenin anahtarıdır.

Kedilerde Parazit Neden Olur? Nasıl Bulaşır?

Kedilerde parazit, çoğunlukla parazitin yumurtası, larvası ya da bulaşıcı formuyla doğrudan veya dolaylı temas sonucunda ortaya çıkar ve her parazit türünün kendine özgü bir yaşam döngüsü olduğu için bulaşma yolları da türden türe farklılık gösterir. Kedinin yaşı, dışarıya erişimi, beslenme şekli ve birlikte yaşadığı diğer hayvanlar ise bu yolların ne ölçüde risk oluşturduğunu belirler. Kedilerde parazitlerin başlıca bulaşma yolları şunlardır:

• Parazit yumurtaları enfekte hayvanların dışkısıyla toprağa, kum kaplarına ve çevreye yayılır ve bazı türlerin yumurtaları dış ortamda aylarca canlı kalabilir. Kedi, bu alanlarda dolaştıktan sonra patilerini ve tüylerini yalarken yumurtaları farkında olmadan yutabilir.
• Kedilerde en sık görülen yuvarlak solucan türü, enfekte anne kediden yavrularına emzirme döneminde süt yoluyla geçebilir. Bu nedenle yavru kediler, henüz dış dünyayla tanışmadan parazitle karşılaşabilir.
• Pireler, kedilerde yaygın görülen şerit türlerinden birinin ara konağıdır. Tüy bakımı sırasında enfekte bir pireyi yutan kedi, bu şerit türüyle enfekte olur.
• Fare, kuş ve kertenkele gibi av hayvanları; yuvarlak solucan, bazı şerit türleri, Toxoplasma ve akciğer kurtları gibi parazitlerin larva ya da kistlerini dokularında taşıyabilir. Avını yiyen kedi bu parazitleri de vücuduna almış olur.
• Yeterince pişirilmemiş ya da çiğ etler, özellikle Toxoplasma ve bazı şerit türleri açısından önemli bir bulaşma kaynağıdır.
• Pireler ve kulak uyuzu akarları, enfekte bir hayvanla yakın temas sonucunda kolayca kediye geçebilir. Ortak kullanılan kum kapları, yataklar ve mama kapları ise Giardia ve koksidiya gibi parazitlerin yayılmasını kolaylaştırır. Bu risk, barınaklar ve çok kedili evler gibi kalabalık ortamlarda belirgin biçimde artar.
• Kancalı kurtların larvaları, ağız yoluyla alınmanın yanı sıra kontamine toprakla temas sırasında deriden de vücuda girebilir.
• Bazı parazitler sivrisinek ve kene gibi kan emici canlılar aracılığıyla taşınır. Kalp kurdu, kediye enfekte bir sivrisineğin ısırmasıyla bulaşan parazitlere örnektir.

Görüldüğü gibi parazitler kediye tek bir yoldan değil çevre, beslenme, diğer canlılar ve hatta anne sütü üzerinden ulaşabilir. Bulaşma yollarının önemli bir kısmının dış ortamla ilişkili olması ise akla haklı bir soruyu getirir. Hiç dışarı çıkmayan kediler parazitlerden tamamen güvende midir?

Evden Çıkmayan Kedilerde Parazit Olur mu?

Evet, hiç dışarı çıkmayan kedilerde de parazit görülebilir fakat risk, dışarıya erişimi olan kedilere göre daha düşüktür. Pireler ve parazit yumurtaları eve ayakkabılar, kıyafetler ve dışarı çıkan diğer evcil hayvanlar aracılığıyla taşınabilir. Eve giren sinek ve böcekleri yakalayıp yemek, çiğ et tüketmek ya da sahiplenilmeden önce anne sütü yoluyla parazit almış olmak da ev kedileri için olası bulaşma kaynaklarıdır. Bu nedenle bir kedinin yalnızca evde yaşıyor olması, parazit kontrolünün gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Kedilerde Parazit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kedilerde parazit tedavisi, teşhisle belirlenen parazit türüne, enfeksiyonun şiddetine ve kedinin yaşı, kilosu ile genel sağlık durumuna göre planlanır. Her antiparaziter ilaç her parazite karşı etkili olmadığından, tedavinin başarısı büyük ölçüde doğru teşhise ve doğru ürün seçimine bağlıdır. Ayrıca tedavi yalnızca kediye ilaç uygulanmasıyla sınırlı kalmaz. Yeniden enfeksiyonun önlenmesi için yaşam alanı ve evdeki diğer hayvanlar da sürecin bir parçası olarak ele alınır. Kedilerde parazit tedavisinde öne çıkan temel adımlar şöyledir:

• Veteriner hekim, tespit edilen parazite karşı etkili etken maddeyi içeren ürünü seçer ve dozu kedinin güncel vücut ağırlığına göre belirler. Yavru kedilerde ürünün kullanılabileceği en düşük yaş ve kilo sınırları da ayrıca dikkate alınır.
• İç parazit tedavisinde çoğunlukla tablet, macun ya da süspansiyon formundaki ağızdan verilen ilaçlar kullanılır. Dış parazit tedavisinde ise ense köküne uygulanan damlalar (spot-on), tabletler ve tasmalar tercih edilebilir. Bazı ürünler iç ve dış parazitleri tek uygulamayla birlikte hedefler.
• Pek çok ilaç yetişkin parazitleri etkilerken yumurta ve larvalar üzerinde aynı etkiyi göstermez. Bu nedenle tedavinin, veteriner hekimin belirlediği aralıklarla tekrarlanması gerekebilir.
• Pire kaynaklı şerit enfeksiyonlarında yalnızca iç parazit tedavisi yeterli olmaz. Pireler kontrol altına alınmadığında kedi kısa sürede yeniden enfekte olabileceğinden, iki tedavi birlikte yürütülür.
• Pire yaşam döngüsünün önemli bir bölümü yumurta, larva ve pupa evrelerinde halı, koltuk ve yatak gibi alanlarda geçer. Bu nedenle düzenli süpürme, kedinin yatak ve örtülerinin yüksek sıcaklıkta yıkanması ve gerektiğinde çevreye yönelik uygulamalar tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.
• Aynı evde yaşayan kedi ve köpeklerin de değerlendirilmesi ve gerekiyorsa eş zamanlı olarak tedavi edilmesi, parazitlerin hayvanlar arasında dolaşmaya devam etmesini önler.
• Köpekler için üretilmiş dış parazit ürünleri kedilerde kesinlikle kullanılmamalıdır. Bu ürünlerin bazılarında bulunan permetrin, kediler için ciddi ve yaşamı tehdit edebilen zehirlenmelere yol açabilir.
• Giardia ve koksidiya gibi protozoon enfeksiyonlarında ilaç tedavisinin yanı sıra kum kabının her gün temizlenmesi ve dışkının hızla uzaklaştırılması, yeniden enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltır.
• Yoğun ishal, sıvı kaybı ya da ağır kansızlık gelişmiş kedilerde parazit tedavisine ek olarak sıvı desteği gibi destekleyici tedaviler uygulanabilir. Çok ağır vakalarda hastanede gözlem ve kan nakli gerekebilir.

Tedavi tamamlandıktan sonra veteriner hekimin önerdiği zamanda yapılan kontrol muayenesi ve gerektiğinde tekrarlanan dışkı testi, tedavinin başarısını doğrulamaya yardımcı olur.

Evde ve Doğal Yöntemlerle Parazit Tedavisi Mümkün mü?

Kedilerde parazitlerin evde ve doğal yöntemlerle tedavi edilebildiğine dair güvenilir bir bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Sarımsak, kabak çekirdeği, elma sirkesi ya da çeşitli bitkisel karışımlar parazitleri vücuttan uzaklaştırmazken, enfeksiyonun ilerlemesine ve doğru tedavinin gecikmesine yol açar.

Üstelik bu yöntemlerin bir kısmı kediler için doğrudan zararlıdır. Sarımsak ve soğan kırmızı kan hücrelerine zarar vererek kansızlığa neden olabilirken, çay ağacı yağı gibi pek çok uçucu yağ kedilerin karaciğerinde etkili biçimde işlenemediği için zehirlenmelere yol açabilir.

Pire tarağıyla düzenli tarama ve yaşam alanının temizliği tedaviyi destekleyen faydalı uygulamalar olsa da, parazitlerden kurtulmanın etkili ve güvenli yolu veteriner hekimin belirlediği antiparaziter tedavidir.

Kedilerde Parazit Ne Kadar Sürede Geçer? Kurt Dökme Süreci

Kurt dökme, antiparaziter ilaç uygulandıktan sonra etkisiz hale gelen bağırsak parazitlerinin dışkıyla vücuttan atılması sürecidir ve genellikle uygulamayı izleyen ilk birkaç gün içinde gözlenir.

Bu dönemde dışkıda ölü ya da hareketli solucanlar görülmesi beklenen bir durumdur. Bazı ilaçların etkisiyle parçalanan parazitler ise bağırsakta sindirildiği için dışkıda hiç fark edilmeyebilir.

İshal ve kusma gibi belirtiler çoğu kedide birkaç gün ile birkaç hafta içinde gerilerken, dış parazitlere bağlı deri sorunlarının tamamen iyileşmesi daha uzun sürebilir fakat ilaçların büyük bölümü yumurta ve gelişmekte olan larvalar üzerinde aynı etkiyi göstermediğinden, veteriner hekimin belirlediği aralıkla tekrar doz uygulanması gerekebilir.

Tedavinin başarıyla tamamlanıp tamamlanmadığı da dışkıda parazit görülmemesine göre değil, gerektiğinde tekrarlanan dışkı muayenesiyle anlaşılır.

Kedilerde Parazit Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen parazit enfeksiyonları zamanla ilerleyerek kedinin genel sağlığını ciddi biçimde bozar. Bağırsak parazitleri kronik ishal, kilo kaybı ve beslenme yetersizliğine, yavru kedilerde ise gelişme geriliğine yol açar. Yoğun yuvarlak solucan enfeksiyonlarında parazitler bağırsakta yumak oluşturarak tıkanıklığa neden olabilir. Kancalı kurtlar ve yoğun pire istilaları, özellikle küçük yavrularda hayatı tehdit edebilecek düzeyde kansızlık oluşturabilir.

Dış parazitler ise sürekli kaşıntı nedeniyle açılan yaralarda ikincil deri enfeksiyonlarına zemin hazırlar. Bunlara ek olarak enfekte bir kedi, çevresine parazit yumurtası yaymayı sürdürerek evdeki diğer hayvanlar ve zoonotik türler söz konusu olduğunda insanlar için de risk oluşturmaya devam eder.

Kedilerdeki Parazitler İnsanlara Bulaşır mı?

Kedilerde görülen bazı parazitler insanlara bulaşabilir ve hayvanlardan insanlara geçen bu tür hastalıklara zoonoz adı verilir.

Yuvarlak solucan yumurtalarının kazara yutulması, özellikle toprakla ve kum havuzlarıyla oynayan çocuklarda larvaların iç organlara ya da göze göç etmesine neden olabilir. Toxoplasma ise gebelik döneminde bebeğe geçebildiği için hamileler açısından önem taşır; ancak insanlarda bu enfeksiyonun önemli bir bölümü kedi temasından değil, az pişmiş et ve iyi yıkanmamış sebzelerden kaynaklanır.

Kancalı kurt larvaları deriden girerek kaşıntılı lezyonlara, bazı akarlar ise geçici deri döküntülerine yol açabilir. Toxoplasma’nın kedi dışkısıyla atılan formları birkaç gün içinde bulaşıcı hale geldiği için kum kabının her gün temizlenmesi, ardından ellerin yıkanması ve kedinin düzenli parazit kontrolü bu riskleri büyük ölçüde azaltır. Halk arasında “kedi mantarı” olarak bilinen hastalığın ise bir parazit değil, mantar enfeksiyonu olduğunu belirtmek gerekir.

Kedilerde Parazit Uygulaması Kaç Ayda Bir Yapılmalı?

Kedilerde parazit uygulamasının sıklığı için her kediye uyan tek ve kesin bir kural yoktur ve uygulama aralığı kedinin yaşına, yaşam tarzına ve maruz kaldığı risklere göre belirlenir.

Avrupa Evcil Hayvan Parazitleri Bilimsel Konseyi (ESCCAP), yavru kedilere 3 haftalıktan itibaren sütten kesildikten sonraki iki haftaya kadar iki haftada bir, ardından 6 aylık olana kadar ayda bir iç parazit uygulaması yapılmasını önerir.

Yetişkin kedilerde bireysel risk değerlendirmesi yapılamıyorsa yılda en az dört uygulama önerilirken, avlanan ya da çiğ etle beslenen kedilerde bu sıklık artabilir; düşük riskli ev kedilerinde ise daha seyrek uygulama ya da düzenli dışkı muayenesi tercih edilebilir.

Dış parazit uygulamalarında sıklık, kullanılan ürünün koruma süresine bağlıdır ve ısıtılan evlerde pireler yıl boyunca yaşayabildiğinden koruma yalnızca yaz aylarıyla sınırlandırılmamalıdır.

Hangi Parazit Belirtilerinde Veteriner Hekime Başvurulmalıdır?

Dışkıda, kusmukta ya da anüs çevresinde parazit fark edilmesi, tüylerde pire veya pire dışkısı görülmesi ve kulaklarda koyu renkli kir birikmesi, tedavinin planlanması için veteriner hekim değerlendirmesi gerektiren durumlardır.

Bazı belirtiler ise beklemeden müdahale edilmesini gerektirir:

• Kanlı ya da siyah, katran kıvamında dışkı,
• birkaç günden uzun süren veya tekrarlayan ishal ve kusma,
• diş etlerinde belirgin solukluk, yemek yememe ve yoğun halsizlik bunların başında gelir.

Öksürük, hızlı ya da zorlanarak nefes alma ve yavru kedilerde kısa sürede gelişen kilo kaybı ile şişkin karın da ciddi bir enfeksiyonun işareti olabilir.

Parazit uygulamasının ardından titreme, yoğun salya akması, dengesizlik ya da nöbet görülmesi ise acil durum olarak değerlendirilmelidir. Bu belirtilerden herhangi birini fark ettiğinizde, can dostunuzun durumunu değerlendirmek için uzman veteriner hekimlerimizle iletişime geçebilirsiniz.

Parazit olan kediye ne iyi gelir?

Parazit olan bir kediye en iyi gelen şey, veteriner hekimin belirlediği tedavinin eksiksiz ve zamanında uygulanmasıdır. Evde yapılabilecekler ise bu tedaviyi desteklemekle sınırlıdır.

İshal ve kusma yaşayan kedinin her zaman taze ve temiz suya erişebilmesi, sıvı kaybının önlenmesi açısından önemlidir. Ani mama değişikliklerinden kaçınmak, gerekiyorsa veteriner hekimin önerdiği sindirimi kolay bir mamaya geçmek ve kedinin iştahını ve kilosunu takip etmek iyileşme sürecini destekler.

Kum kabının her gün temizlenmesi, yatak ve örtülerin sıcak suda yıkanması ve yaşam alanının düzenli süpürülmesi de yeniden enfeksiyonun önüne geçer. Takviyeler ya da bitkisel ürünler ise parazitleri ortadan kaldırmaz ve veteriner hekim onayı olmadan kullanılmamalıdır.

Kedi parazit damlasını yalarsa ne olur?

Parazit damlaları, kedinin yalayarak ulaşamayacağı ense köküne uygulanır. Buna rağmen kedi uygulama bölgesine ulaşırsa ya da evdeki başka bir kedi onu temizlerken ilacı yalarsa, genellikle ilacın acı tadına bağlı olarak yoğun salya akması, ağızda köpüklenme ve zaman zaman kusma görülür. Kedilere özel ürünlerde bu tepkiler çoğunlukla geçicidir ve kısa sürede kendiliğinden geçer.

Diğer taraftan titreme, kas seğirmesi, dengesizlik ya da nöbet gibi belirtiler gelişirse, özellikle de köpekler için üretilmiş permetrin içeren bir ürün kullanılmışsa durum acildir ve kullanılan ürünün ambalajıyla birlikte vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.

Benzer durumların önüne geçmek için uygulamadan sonra damla kuruyana kadar evdeki kedilerin birbirini yalamasına izin verilmemesini öneririz.

Parazit damlasından sonra kedi ne zaman yıkanabilir?

Damla şeklindeki dış parazit ürünleri, etken maddenin deri yüzeyine ve tüylere yayılabilmesi için belirli bir süreye ihtiyaç duyar. Bu nedenle pek çok üründe, uygulamadan önceki ve sonraki 48 saat boyunca kedinin yıkanmaması ya da ıslatılmaması önerilir. Tabi bu süre ürünün formülüne göre değişir. Bazı ürünler birkaç saat içinde suya dayanıklı hale gelirken, sık şampuanlama bazı ürünlerin koruma süresini kısaltabilir.

En doğru bilgi için kullanılan ürünün prospektüsüne bakılmalı, kedinin düzenli olarak yıkanması gerekiyorsa bu durum ürün seçimi sırasında veteriner hekimle paylaşılmalıdır.

Kedilerin gözünde parazit olur mu?

Kedilerde göze yerleşen parazitler de görülebilir. Bunların en bilineni, göz yaşıyla beslenen küçük meyve sinekleri aracılığıyla taşınan ve halk arasında göz kurdu olarak bilinen Thelazia callipaeda’dır. Avrupa’nın pek çok ülkesinde kedilerde de bildirilen bu parazitin vakaları, son yıllarda Türkiye’de köpeklerde kayıt altına alınmıştır.

Göz kurdu göz kapaklarının ve üçüncü göz kapağının altında yaşar ve gözde sulanma, kızarıklık, akıntı, sık göz kırpıştırma ve ışıktan kaçınma gibi belirtilere yol açabilir. Bunun yanı sıra Toxoplasma gibi bazı protozoonlar da gözün iç yapılarında iltihaplanmaya neden olabilir.

Göz kurdu insanlara da bulaşabildiğinden, kedinizin gözünde süregelen sulanma ve kızarıklık fark ettiğinizde veteriner hekim muayenesini ihmal etmemelisiniz.

Hamile veya emziren kediye parazit ilacı verilebilir mi?

Hamile ya da emziren kedilere parazit ilacı verilebilir fakat her ürün bu dönemde güvenli değildir. Bazı antiparaziter ürünlerin gebelik ve emzirme döneminde güvenli kullanımı çalışmalarla gösterilmişken, bazılarının bu dönemlerdeki güvenliği kanıtlanmamıştır ya da kullanımı önerilmez.

Öte yandan bu dönemde parazit kontrolünü tamamen ihmal etmek de doğru değildir çünkü kedilerde en sık görülen yuvarlak solucan türü anne sütü yoluyla yavrulara geçebilir ve emziren annenin yavrularla birlikte uygun bir programa alınması yavruların korunmasına katkı sağlar. Bu nedenle hamile ya da emziren bir kedide hangi ürünün, ne zaman kullanılacağına mutlaka veteriner hekim karar vermelidir.

Kedi aşıları parazitlerden korur mu?

Kedi aşıları parazitlere karşı koruma sağlamaz. Rutin aşılar, panlökopeni, kedi herpes virüsü ve calicivirüs gibi enfeksiyöz hastalıklara ve kuduza karşı bağışıklık oluşturmak amacıyla uygulanır, iç ya da dış parazitler üzerinde ise herhangi bir etkisi yoktur.

Aşılama ve parazit kontrolü, koruyucu veteriner hekimliğin birbirini tamamlayan ancak birbirinin yerini tutmayan iki ayrı bileşenidir. Bu nedenle aşıları tam olan bir kedinin de yaşına ve risk durumuna uygun bir parazit programına ihtiyacı vardır. Aşı randevuları ise parazit kontrolünün planlanması ve takibi için iyi bir fırsat sunar.

Parazit uygulaması ve aşı aynı gün yapılabilir mi?

Sağlıklı bir kedide parazit uygulaması ve aşının aynı gün yapılmasında genellikle bir sakınca yoktur ve bu uygulama pek çok klinikte rutin olarak tercih edilir. Diğer taraftan, aşının etkili bir bağışıklık oluşturabilmesi için kedinin aşı günü sağlıklı olması gerekir.

Yoğun parazit enfeksiyonu nedeniyle ishal, kilo kaybı ya da halsizlik yaşayan kedilerde, özellikle de yavrularda, veteriner hekim önce parazit tedavisine başlayıp aşıyı kedinin genel durumu düzeldikten sonra yapmayı tercih edebilir. Dolayısıyla iki uygulamanın aynı gün mü yoksa farklı günlerde mi yapılacağı, muayene sonrasında kedinin sağlık durumuna göre belirlenmelidir.

Çiğ et ile beslenen kedilerde parazit riski artar mı?

Çiğ ya da az pişmiş etle beslenen kedilerde parazit riski belirgin biçimde artar. Çiğ et, özellikle Toxoplasma ve bazı şerit türlerinin kistlerini taşıyabilir ve kedi bu eti tükettiğinde parazit doğrudan vücuduna geçer. Kedilerde bu enfeksiyonlar çoğu zaman belirti vermeden seyretse de, enfekte kedi dışkısıyla çevreye bulaşıcı formlar yayarak ev halkı için de risk oluşturabilir.

Etin dondurulması bazı parazitleri etkisiz hale getirebilse de tüm parazitlere karşı güvenilir bir koruma sağlamaz. Çiğ et ayrıca bakteriyel enfeksiyonlar açısından da risk taşır. Bu nedenle çiğ etle beslenen kediler yüksek riskli grupta değerlendirilir ve parazit kontrol randevuları ve uygulamaları veteriner hekim tarafından buna göre daha sık planlanır.

Kedi parazit ilacı ücretleri neye göre değişir?

Kedi parazit ilacı ücretleri tek bir sabit tutara bağlı değildir ve birkaç temel etkene göre değişir. Bu etkenlerin başında kedinin vücut ağırlığı gelir.

Ürünler kilo aralıklarına göre farklı dozlarda üretildiği için seçilen ürün ve doz fiyatı doğrudan etkiler. Ürünün formu, yalnızca iç ya da dış parazitleri mi yoksa ikisini birlikte mi hedeflediği ve sağladığı koruma süresi de maliyeti belirleyen unsurlar arasındadır.

Bunlara ek olarak; uygulama öncesinde muayene, dışkı ya da kan testi gibi tetkiklere ihtiyaç duyulması, mevcut bir enfeksiyonun tedavisi için tekrar doz veya destekleyici tedavi gerekmesi ve evde birden fazla hayvanın tedavi edilecek olması da toplam ücreti etkiler.

Kedinize en uygun ürün ve buna bağlı maliyet hakkında net bilgiyi, muayene sonrasında veteriner hekiminizden alabilirsiniz.

Hazırlayan:Kübra Çakır

2026 yılı itibariyla meslekte 10. Yılını tamamlayan Kübra Çakır klinisyen hekimliğin yanında Kocaeli Veteriner Hekimleri Odası Akademi Kulübünün başkanlık görevini 2024 yılından beri yürütmektedir.