Kübra ÇakırKedilerin göz yapıları, kornea, lens, retina ve gözyaşı kanalları gibi pek çok karmaşık bölümden oluşur ve bu bölümlerden herhangi birinde meydana gelen sorun, tüm görme fonksiyonunu doğrudan etkileyebilir.
Kedilerde görülen göz sorunları, basit bir çevresel irritasyondan kaynaklanabileceği gibi viral enfeksiyonlar, fiziksel travmalar, alerjiler veya altta yatan ciddi sistemik hastalıkların bir sonucu olarak da ortaya çıkabilir.
Veteriner hekimlerimizin hazırladığı bu rehberde, dostunuzun gözündeki hafif bir kızarıklığı ya da bir anlık kısılmanın ardındaki olası önemli problemleri fark etmenize ve onun yaşam kalitesini korumak adına alabileceğiniz önlemleri detaylandırıyoruz.
Kedilerde En Sık Görülen Göz Hastalıkları
Kedilerin göz yapıları; kornea, lens, retina ve gözyaşı kanalları gibi pek çok karmaşık anatomik bölümden oluşur ve bu bölümlerden herhangi birinde meydana gelen patolojik bir süreç, tüm görme fonksiyonunu doğrudan etkileyebilir.
Kedilerde en sık karşılaşılan göz problemleri arasında; göz kapağı zarının iltihaplanmasıyla seyreden konjonktivit, kornea tabakasında oluşan keratit ve kornea ülserleri, göz içi basıncının artmasıyla karakterize glokom ve mercek saydamlığının kaybolmasıyla ortaya çıkan katarakt ilk sıralarda yer almaktadır.
Ayrıca göz kapaklarının iltihabı olan blefarit, göz içi dokuların inflamasyonu olan üveit ve gözyaşı akışını bozan kanal tıkanıklıkları da kedilerin yaşam kalitesini ciddi ölçüde tehdit eden yaygın rahatsızlıklardır.
Göz hastalıkları sadece geçici bir rahatsızlık değil, zamanında müdahale edilmediğinde şiddetli ağrılara, doku değişimlerine ve maalesef kalıcı görme kayıplarına yol açabilen ciddi süreçlerdir. Dolayısıyla dostunuzun gözündeki her türlü fiziksel veya davranışsal değişimi, profesyonel müdahale gerektiren tıbbi bir durum olarak değerlendirilmelidir.
Kedilerde Göz Sağlığının Önemi
Kedilerin dünyayı algılama biçimlerinin merkezinde keskin görme yetenekleri yer alır ve bu nedenle göz sağlığı, genel sağlık durumlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Işık miktarını ayarlayan ve beyne sürekli görsel bilgi gönderen bu karmaşık organlar; dostlarımızın çevresini tanıması, avlanma içgüdülerini yaşatması, oyun oynaması ve ev içinde güvenle hareket etmesi için hayati bir rol üstlenir.
Gözler, kornea ve lensten gözyaşı kanallarına kadar pek çok farklı anatomik bölümü içerdiği için herhangi bir noktadaki sorun tüm görme fonksiyonunu etkileyebilir. Kediler her ne kadar dayanıklı canlılar olsalar da gözleri en hassas bölgelerinden biridir ve burada meydana gelen en ufak bir hasar, dostumuzun dünyayı algılayışını doğrudan bozarak yaşam kalitesini ciddi ölçüde düşürebilir.
Kedilerde Göz Hastalıkları Neden Olur?
Kedilerde göz hastalıklarının ortaya çıkış nedenleri, çevresel faktörlerden dostunuzun genlerine kadar uzanan oldukça geniş bir yelpazede çeşitlilik gösterir. Bu sorunların her biri, dostunuzun gözlerinde farklı tepkilere ve rahatsızlık seviyelerine yol açabilen kendine has süreçleri beraberinde getirir.
Bu hastalıkların kökeninde yatan temel faktörler şöyledir:
- Özellikle Herpes ve Calicivirus gibi üst solunum yolu virüsleri ile hijyen eksikliğinden kaynaklanan bakteriyel durumlar en yaygın nedenler arasındadır.
- Kedilerin oyun veya kavga sırasında aldığı darbeler, göze yabancı cisim batması veya kornea tabakasının çizilmesi gibi fiziksel durumlar ciddi hasarlar oluşturabilir.
- Evdeki toz, polen, sigara dumanı, ağır kokulu parfümler ve kimyasal temizleyiciler göz yüzeyinde yoğun tahriş ve hassasiyete neden olabilir.
- Bazı kedi ırklarında doğuştan gelen göz kapağı anomalileri veya yaşla birlikte gelişen mercek problemleri gibi kalıtsal unsurlar hastalıkları tetikleyebilir.
- Şeker hastalığı (diyabet), yüksek tansiyon, kanser türleri ve bağışıklık sistemini baskılayan enfeksiyonlar göz sağlığını ikincil olarak doğrudan etkileyebilir.
Görüldüğü üzere bu tetikleyici unsurların her biri kendine has bir klinik tablo yarattığı için dostunuzun gözündeki her değişikliğin arkasında farklı bir hikaye vardır. Bu karmaşık nedenlerin uzman bir veteriner hekim tarafından doğru şekilde ayırt edilmesi, etkili bir tedavi sürecinin ve dostunuzun görme yetisinin korunmasının en kritik adımıdır.
Konjonktivit ve Akıntılı Göz Sorunları
Kedilerde en sık rastlanan göz problemlerinin başında gelen konjonktivit, göz kapaklarının iç yüzeyini ve gözün beyaz kısmını örten şeffaf konjonktiva dokusunun iltihaplanmasıyla karakterize bir durumdur.
Halk arasında “pembe göz” olarak da bilinen bu rahatsızlıkta, göz çevresindeki dokular belirgin şekilde kızarır, hassaslaşır ve dostunuzun gözünde yoğun bir sulanma ya da bazen sarı-yeşil tonlarında koyu kıvamlı bir akıntı meydana gelir.
Konjonktivit genellikle tek başına bir hastalık olmaktan ziyade üst solunum yolu enfeksiyonları, Herpes gibi viral etkenler, bakteriler veya polen ve toz gibi çevresel alerjenlerin yarattığı bir tepki olarak ortaya çıkar.
Bu iltihabi süreç kedinizde sürekli bir batma ve kaşıntı hissi yaratarak onun gözünü sık sık kısmasına, patiyle ovuşturmasına ve ışığa karşı aşırı duyarlı hale gelmesine neden olarak yaşam konforunu ciddi ölçüde düşürebilir.
Kedilerde Kornea Ülseri ve Fiziksel Yaralanmalar
Gözün en dış tabakası olan ve ışığın içeri girmesini sağlayan şeffaf kornea tabakası, dış dünyaya en açık bölge olduğu için dış etkenlere ve travmalara karşı son derece duyarlıdır.
Kedilerin oyun oynarken, kavga ederken veya bahçedeki bitkilerle temas ederken gözlerine aldıkları darbeler, toz, ot veya yabancı cisimlerin kaçması ya da kimyasal irritanlar kornea yüzeyinde ciddi çizilmelere yol açabilir. Bu çizikler zamanında tedavi edilmediğinde derinleşerek “kornea ülseri” adı verilen ağrılı açık yaralara dönüşür ve kedinizde şiddetli bir ağrı, sürekli göz kısma, ışığa bakamama, yoğun sulanma ve gözün mat ve bulanık görünmesi gibi belirtilerle kendini belli eder.
Oldukça hızlı ilerleme potansiyeli taşıyan bu yaralanmalar, acil veteriner müdahalesi gerektirir, aksi takdirde kornea delinmesi veya kalıcı görme kaybı gibi geri dönüşü olmayan ciddi sonuçlar doğurabilir.
Glokom ve Göz İçi Basınç Artışı
Göz içindeki sıvı dengesinin bozulması sonucu basıncın normal değerlerin üzerine çıkmasıyla oluşan glokom (göz tansiyonu), kedilerde hızla görme kaybına yol açabilen oldukça ciddi bir hastalıktır.
Göz içi drenaj sisteminin tıkanması, iltihabi süreçler, travmalar veya tümörler nedeniyle artan bu basınç, hassas göz içi yapılarına zarar vererek göz küresinin normalden daha büyük, sert ve dışarı fırlamış gibi görünmesine neden olur.
Kediniz bu süreçte şiddetli ağrı nedeniyle ışığa bakmak istemeyebilir, gözünü sürekli kısabilir, huzursuz davranarak saklanma eğilimi gösterebilir veya eşyaları algılamakta zorlanabilir.
Görme yetisinin kurtarılması tamamen zamana karşı bir yarıştır. Bu nedenle gözdeki ani büyüme veya renk değişikliği fark edildiği an basıncı düşürmeye yönelik profesyonel tedaviye başlanması kalıcı körlüğün önlenmesi açısından hayatidir.
Kedilerin Üçüncü Göz Kapağı Prolapsusu
Halk arasında “göz perdesi” olarak da bilinen üçüncü göz kapağı, aslında gözün genel yapısını koruyan ve nemli kalmasını sağlayan ince, koruyucu bir zardır.
Normal şartlarda gözün iç köşesinde saklı duran bu zarın belirginleşerek gözün bir kısmını örtmesi (prolapsus), bazen doğrudan göze ait bir enfeksiyonun, bazen de kedinizin bağışıklık sisteminin zayıfladığı genel bir sağlık sorununun habercisi olabilir.
Üçüncü göz kapağının şişmiş, kırmızı veya belirgin şekilde görünür hale gelmesi; üst solunum yolu enfeksiyonlarından göz yaralanmalarına, parazitlerden şiddetli strese kadar pek çok farklı nedenden kaynaklanabilir. Bu durum fark edildiğinde, altta yatan asıl nedenin tespiti için uzman bir değerlendirme yapılması, hem göz sağlığının hem de genel vücut direncinin korunması adına kritik bir adımdır.
Kedilerde Göz Hastalıklarının Genel Belirtileri
Kedilerde göz sorunları çoğu zaman dikkatli bir gözlemle fark edilebilecek küçük ama önemli ipuçlarıyla başlar ve bu belirtileri bütüncül bir bakış açısıyla takip etmek erken teşhis için kilit rol oynar.
Gözlerde aniden artan yaşarma ve sulanma, berrak veya iltihaplı akıntılar, göz çevresinde oluşan çapaklanma ve kabuklanmalar dostunuzun bir rahatsızlık yaşadığının en belirgin göstergeleridir.
Bunlara ek olarak gözün mat veya dumanlı bir görünüm alması, göz bebeklerinin farklı boyutlarda olması, ışığa karşı aşırı hassasiyet, sürekli göz kırpma ve patiyle gözü ovuşturma gibi davranışlar şiddetli ağrı ve görme kaybı riskini işaret eder.
Eğer kediniz eşyalara çarpmaya başladıysa, mesafe ayarlamakta zorlanıyor veya loş ışıkta tereddütle hareket ediyorsa, bu durum görme kapasitesinin ciddi şekilde etkilendiğini gösteren bir sinyalidir.
Kedilerde göz akıntısı için evde ne yapılabilir?
Göz akıntısı fark ettiğiniz evde uygulayabileceğiniz en güvenli ve etkili yöntem, göz çevresini steril ılık suyla ıslatılmış yumuşak bir pamuk veya tek kullanımlık göz temizleme pedleri yardımıyla nazikçe temizlemektir.
Bu işlemi yaparken her göz için ayrı bir pamuk kullanmalı ve temizliği gözün iç köşesinden dışa doğru tek bir hamleyle gerçekleştirmelisiniz. Yine kedinizi tozlu ortamlardan, sigara dumanından ve kimyasal kokulardan uzak tutarak göz yüzeyindeki irritasyonu minimize edebilirsiniz.
Unutulmaması gereken, evde yapılan bu müdahaleler sadece destekleyici niteliktedir. Akıntı koyu renkli, iltihaplı veya inatçı bir hal alırsa uzman hekim değerlendirmesi şarttır.
Kedim gözünü kısıyor, ne yapmalıyım?
Kedinizin gözünü kısması veya kapalı tutması genellikle şiddetli bir ağrının, kornea tabakasındaki bir çizilmenin (ülser) veya ani gelişen bir basınç artışının habercisidir.
Bu durumda kedinizi zorla gözünü açmaya çalışmadan, vakit kaybetmeden bir veteriner hekime başvurmalısınız çünkü kornea yaralanmaları veya glokom gibi durumlar saatler içerisinde derinleşerek kalıcı görme kaybına yol açabilir.
Hatalı bir müdahale veya rastgele damla kullanımı göz yapısını daha fazla tahriş edebileceği için teşhis konulana kadar bölgeyi koruma altına almak en doğru adımdır.
Yavru kedilerde göz tıkanıklığı neden olur?
Yavru kedilerde gözlerin akıntıyla kapanması veya tıkanması, bağışıklık sistemlerinin henüz tam gelişmemiş olması nedeniyle “kedi nezlesi” olarak da bilinen Herpes veya Calicivirus gibi viral enfeksiyonlardan kaynaklanır. Bu enfeksiyonlar göz kapaklarının birbirine yapışmasına ve kapak altında irin birikmesine neden olarak hızlı bir şekilde göz yüzeyine zarar verebilir. Yavruların bu süreci sağlıklı atlatabilmesi için düzenli beslenme desteğiyle birlikte, gözlerinin uzman kontrolünde açılması ve uygun antibiyotikli tedavilerin başlatılması göz kaybını önlemeyi sağlar.
Kedilerde göz hastalıkları bulaşıcı mıdır?
Özellikle konjonktivit gibi viral ve bakteriyel kaynaklı göz enfeksiyonları, kediler arasında doğrudan temas veya ortak kullanılan mama kabı, yatak ve oyuncaklar aracılığıyla oldukça hızlı yayılma potansiyeline sahiptir.
Kediden kediye bulaş riski çok yüksek olsa da, çoğu kedi göz enfeksiyonunun insanlara geçme riski bulunmamaktadır. Evde birden fazla kediniz varsa, enfeksiyon belirtisi gösteren dostunuzu geçici bir süre izole etmek ve hijyen kurallarına dikkat etmek diğer dostlarınızın sağlığını korumak adına en etkili önlemdir.
Kedilerde göz damlası nasıl damlatılır?
Dostunuza göz damlası uygularken onu sakin bir pozisyonda, tercihen yüksek bir zeminde tutmak ve göz kapağını parmağınızla hafifçe yukarı kaldırarak damlayı doğrudan göz yüzeyine, önerilen dozda damlatmak gerekir.
Damlalığın ucunun göz yüzeyine veya tüylere temas etmemesine dikkat etmeli, uygulama sonrası kedinizin gözünü kırpmasına izin vererek ilacın tüm yüzeye eşit şekilde yayılmasını sağlamalısınız. Eğer bu işlemi tek başınıza yapmakta zorlanıyorsanız yardım alabilir veya veteriner hekiminizden uygulama teknikleri konusunda bir gösterim ve destek talep edebilirsiniz.
Kedilerde göz hastalıkları, diş sorunlarıyla ilgili olabilir mi?
Kedilerin yüz anatomisinde diş kökleri ile göz çukuru birbirine oldukça yakın konumlandığı için, şiddetli diş eti iltihapları ya da diş kökü apseleri göz çevresinde şişlik, akıntı ve ağrı gibi belirtilere yol açabilir. Diş hastalıkları bağışıklık sistemini zayıflatarak vücudu diğer enfeksiyonlara açık hale getirebildiği gibi, üst çenedeki enfeksiyonlar doğrudan göz dokularını da irrite edebilir. Bu nedenle gözlerinde nedeni açıklanamayan bir hassasiyet veya şişlik olan kedilerde, ağız ve diş sağlığının da detaylı bir muayeneden geçirilmesi bütüncül bir tedavi yaklaşımı için önemlidir.
Kedilerde katarakt görülür mü?
Evet, katarakt ilerledikçe göz bebeğinin arkasındaki mercek saydamlığını kaybeder ve dışarıdan bakıldığında gözde dumanlı, opak veya süt beyazı bir görünüm net bir şekilde fark edilebilir. Özellikle yaşlılık ile beraber ya da şeker hastalığı gibi sistemik sorunlarla bağlantılı gelişen katarakt, kedinizin görme kapasitesini azaltarak eşyalara çarpmasına veya loş ışıkta tereddütlü hareket etmesine neden olur. Gözde fark edilen bu buğulu görünüm kataraktın yanı sıra glokom veya ciddi iltihaplarla da karıştırılabileceği için kesin tanı ve görme şansının değerlendirilmesi hekim muayenesi gerektirir.
Kedilerde göz hastalıklarını önlemek mümkün müdür?
Tamamen önlemek mümkün olmasa da, hijyenik bir yaşam alanı, kedinizi toz ve dumandan uzak tutmak ve kaliteli beslenme ile bağışıklık sistemini desteklemek, göz hastalıklarına yakalanma riskini önemli ölçüde azaltır.
Düzenli tüy bakımı ve göz çevresinin periyodik kontrolü, olası sorunları henüz başlangıç aşamasında fark etmenizi sağlayarak tedavinin başarısını artırır. Yine rutin veteriner kontrollerini aksatmamak, risk grubunda olan yaşlı kedilerde sinsi ilerleyen glokom, katarakt veya retina problemlerinin zamanında teşhis edilmesini sağlayan en güçlü koruyucu önlemdir.
Yavru kedilerde göz hastalıkları ile sıklıkla karşılaşır mıyız?
Yavru kediler, bağışıklık sistemleri henüz tümüyle düzenlenmediği için göz hastalıklarına karşı savunmasızdırlar ve özellikle sokaktan gelen yavruların neredeyse tamamı hayatlarının bir döneminde göz enfeksiyonu yaşarlar. Viral etkenlere bağlı gelişen bu sorunlar yavrularda yetişkinlere göre çok daha ağır seyreder ve müdahale edilmediğinde hızla göz kaybına ya da kalıcı körlüğe yol açabilir. Bu nedenle yavru kedi bakımında gözlerdeki en ufak bir sulanma veya kapanma eğilimi, hızlıca müdahale edilmesi gereken acil bir durum olarak kabul edilmelidir.
Ne zaman veteriner hekim kontrolüne başvurmak gerekir?
Dostunuzun gözünde ani başlayan bir kızarıklık, şişlik, yoğun sarı ve yeşil akıntı, göz yüzeyinde bulanıklık ya da gözün normalden büyük ve mat görünmesi durumunda vakit kaybetmeden veteriner hekim desteği almalısınız.
Bunların yanı sıra kedinizin ışığa karşı aşırı hassasiyet göstermesi, gözünü sürekli kısması, eşyalara çarpması veya yüzüne dokundurmak istememesi gibi davranış değişiklikleri de ciddi bir ağrının ve ilerleyici bir hastalığın habercisidir. Göz problemlerinde erken teşhis, sadece ağrıyı dindirmekle kalmaz, aynı zamanda görme yetisinin kalıcı olarak korunmasını sağlayan en önemli etkendir. Dolayısıyla bu belirtilere denk geldiğiniz takdirde ihmal etmemenizi öneririz.
Kedilerde göz hastalıkları nasıl tedavi edilir?
Tedavi, altta yatan nedenin tespitine bağlı olarak, antibiyotikli ya da antiviral göz damlaları, topikal merhemler ve gerekli durumlarda ağızdan alınan ilaçlarla yürütülür.
Alerji veya irritasyon kaynaklı durumlarda göz yıkama solüsyonları ve anti-inflamatuvar damlalar kullanılırken, kornea ülseri, glokom ya da katarakt gibi ileri seviye vakalarda cerrahi müdahaleler kaçınılmaz hale gelir.
Tedavi sürecinde ilaçların reçete edilen dozda ve sürede, belirtiler kaybolsa dahi disiplinle kullanılması enfeksiyonun tekrarlamasını önlemek ve göz sağlığını tamamen geri kazanmak adına kritiktir.
